Wiemy już, że Abraham znał imię JHWH. W 1 Księdze Mojżeszowej 15,2 zwracał się do Niego nawet tym imieniem. W opisie stworzenia świata w 1 Księdze Mojżeszowej 1 zawsze pojawia się imię Bóg (hebr. Elohim). Jednak w fragmencie opisującym stworzenie mężczyzny i kobiety pojawia się imię JHWH (por. rozdział 2,4 i następne). Jest to imię Boga, które nosił On w swoich działaniach wobec ludzi, a zwłaszcza później wobec swojego ziemskiego ludu Izraela – i które ponownie będzie nosił w Tysiącletnim Królestwie.
Słowo „objawiony” w Księdze Wyjścia 6,3 oznacza zatem nie tylko „przekazać”, ale „pozwolić poznać poprzez doświadczenie”. Podczas powołania i zbawienia swojego ziemskiego ludu Izraela Bóg objawił się pod tym imieniem w szczególny, nowy sposób, kiedy stanął w obronie swojego ludu na tym świecie i zbawił go „silną ręką i wyciągniętym ramieniem”.
Przykazanie, aby nie nadużywać imienia Boga, znajdujemy po raz pierwszy w Księdze Wyjścia.
Nie będziesz wzywał imienia JHWH, Boga swego, nadaremno, gdyż JHWH nie pozostawi bez kary tego, kto wzywa Jego imienia nadaremno. (2 Mojżeszowa 20,7)
A kto bluźni imieniu JHWH, ten z pewnością zostanie zabity, cała społeczność ukamienuje go; zarówno przybysz, jak i tubylec: jeśli bluźni imieniu, zostanie zabity. (3. Mose 24,16)
Nie będziesz wzywał imienia JHWH, Boga swego, nadaremno, bo JHWH nie pozostawi bez kary tego, kto wzywa Jego imienia nadaremno. (5. Mose 5,11)
Inskrypcje w Starym Testamencie
Najstarsza inskrypcja Boga została odkryta w dzisiejszym Sudanie (Soleb). W starożytności świątynia należała do królestwa Egiptu. Świątynia została zbudowana za panowania faraona Amenhotepa III. (ok. 1388–1351 p.n.e.). Jego królestwo rozciągało się od północnej Syrii aż po Sudan. Napis ten (z końca XV wieku p.n.e.) ma zatem ponad 3500 lat i pochodzi z okresu wędrówki Izraelitów przez pustynię.
Po lewej stronie znajduje się oryginał, po prawej stronie z obramowaniem. Oznacza to „ziemia” (der) „nomadów” „JHWH”.
Kamień Moabitów jest drugim najstarszym znanym napisem z imieniem boga JHWH. Jest to kamień pamiątkowy w języku moabickim z 840 r. p.n.e. [1]
Der Name Gottes ist im Alten Testament (Tenach) nie zniknęło. W ostatniej księdze Starego Testamentu (Malachiasz 433-430 p.n.e. tekst masorecki) tetragram jest użyty jeszcze 46 razy. Jeśli zsumujemy wszystkie księgi, otrzymamy 6828 miejsc, w których pojawia się osobiste imię Boga JHWH. Interesujący jest statystyczny rozkład imienia Boga. [2]
Na końcu Starego Testamentu Bóg JHWH pokazuje nam, że ludzie będą gardzić Jego chwałą i imieniem.
Syn powinien czcić ojca, a sługa swojego pana. Jeśli jestem ojcem, to gdzie jest moja chwała? A jeśli jestem panem, to gdzie jest moja bojaźń? – mówi JHWH Zastępów do was, kapłani, którzy gardzicie moim imieniem, a mimo to mówicie: W czym wzgardziliśmy Twoim imieniem? (Malachiasz 1,6)
Od Malachiasza do przełomu epok
Większość zwojów znad Morza Martwego (od 250 r. p.n.e.) zawiera tetragram i niektóre jego zamienne odczyty również w starożytnym piśmie hebrajskim, tam gdzie pozostała część tekstu została napisana innym pismem.
W apokryfach niekanonicznych, które można znaleźć w niektórych Bibliach, również znajdujemy osobiste imię Boga. Pisma te zostały napisane około 200 r. p.n.e.
Naród żydowski postanowił wymawiać imię Boga jako Adonai (mój Pan) lub HaSchem (imię), aby nie bluźnić imienia Boga. Świętość imienia powinna być chroniona przed nadużyciem. Dlatego już chasydzi (pobożni - określa różne, niezależne od siebie ruchy w judaizmie. ) od II wieku p.n.e. unikali wymawiania imienia Boga. Jednak dopiero wraz z kanonizacją pism hebrajsko-aramejskich (około 135 r.) imię Boga zaczęto powszechnie unikać również w piśmie i zastępować je opisami.
Rozpoczęte około 250 r. p.n.e. w Aleksandrii (Egipt) rozpoczęto greckie tłumaczenie Tanachu, Septuagintę, w starszych rękopisach do 135 r. tetragram był zapisywany wyłącznie starożytnymi literami hebrajskimi lub aramejskimi w środku tekstu greckiego, tylko w jednym rękopisie (4Q120) użyto greckich liter ΙΑΩ. Pierwsi tłumacze nie przetłumaczyli imienia Boga. Dopiero około 150 roku w greckich rękopisach biblijnych pojawia się zamiast tego Kyrios (Pan) jako imię Boga. Do IX wieku W XIX wieku tytuł ten całkowicie wyparł hebrajskie imię. Poniżej znajduje się rękopis LXX z przełomu epok z tetragramem w wierszach 3, 5 i 13 [3]
4Q120 (również pap4QLXXLevb) to nazwa rękopisu Księgi Kapłańskiej w greckim tłumaczeniu. Według analizy paleograficznej rękopis pochodzi prawdopodobnie z I wieku p.n.e.
Z 97 fragmentów papirusu można rozszyfrować i przyporządkować 31. Zgodnie z tym tekst jest potwierdzony między Lev 1,11 a 5,25. Pozostałe fragmenty są zbyt małe, aby umożliwić ich pewną identyfikację. Oprócz niewielkich różnic tekstologicznych, imię Boga JHWH zostało zapisane greckimi literami ΙΑΩ (np. Kpł 3,12 [frg. 6] i 4,27 [frg. 20]) zamiast późniejszego, zwłaszcza w chrześcijańskich rękopisach Septuaginty, zwyczajowego zapisu κύριος. [4]
Poniżej przedstawiono pisownię JHWH: [5]
U góry w paleohebrajskim/fenickim (X w. p.n.e. do 135 r. n.e.)
W środku w staroaramejskim/starohebrajskim (X w. p.n.e. do IV w. n.e.)
U dołu w hebrajskim piśmie kwadratowym (III w. p.n.e. do dziś).
Imię Boga w czasach Jezusa Chrystusa
Księga Hioba z kolekcji Oxyrhynchus Pustynia egipska (Papyrus Oxyrhynchus 3522 / P.Oxy.L 3522). Rolka jest napisana w języku greckim. Tetragram jest w języku paleohebrajskim i odnosi się do fragmentu Księgi Hioba 42,11-12 . Data sporządzenia około 50 r. n.e. [6]
Zwoje znad Morza Martwego. Psalm 119:59-64 w języku paleohebrajskim. [7] Wyraźnie widać różnicę w pisowni między imieniem Boga a resztą tekstu.
Zwój Dwunastu Proroków (8HevXII gr) jest greckim rękopisem Księgi Dwunastu Proroków z I wieku. Znaleziony w jaskini nr 8 w Nachal Chever w pobliżu Morza Martwego (zwój Habakuka z Muzeum Rockefellera, Jerozolima, Izrael). Zwój jest napisany w języku greckim. Tetragram jest napisany w języku paleohebrajskim (patrz strzałka). Data sporządzenia: I wiek naszej ery. [8] Izraelska Służba Starożytności (IAA) stworzyła cyfrową bibliotekę Leon Levi poświęconą zwojom znad Morza Martwego, która jest ogólnodostępną biblioteką wirtualną [9]. Bardzo pomocny jest również przegląd rękopisów z Qumram zawierający wszystkie tetragramy w porządku chronologicznym autorstwa Petera Muchowskiego [10]. Osobiste imię Boga JHWH zostało znalezione ponad 2200 razy w zwojach znad Morza Martwego.
W Nowym Testamencie znajdujemy jedynie opis imienia Boga w języku greckim jako „ho theos” (jedyny Bóg). Opis ten pojawia się 1350 razy i odnosi się wyłącznie do Ojca. Oczywiście przeciwnicy wiary w jednego Boga od razu powołują się na niewiernego Tomasza (J 20,28). Nawet Jezus uznał, że sędziowie w Starym Testamencie byli nazywani bogami (J 10,34; Psalm 82,6). Jest to ludzki tytuł dla przedstawicieli (hebr. shaliah) jednego Boga i w żaden sposób nie podważa monoteizmu Biblii. Jeśli tysiące razy mówi się o Bogu w liczbie pojedynczej, nie powinniśmy wyrywać poszczególnych wersetów z kontekstu, aby nadać całej Biblii inne znaczenie. To zła teologia.
Jedynym wymienionym imieniem osobowego Boga w Nowym Testamencie jest Hallelujah w Apokalipsie 19,1; 19,3; 19,4; 19,6. Hallelujah to hebrajskie הַלְּלוּיָהּ (hallelu-Jáh), które składa się z imperatywu liczby mnogiej preiset od hillel (hebrajskie słowo oznaczające „chwalić, wielbić, wołać”) oraz Jah, skróconej formy imienia Boga JHWH. Dosłowne tłumaczenie: Chwalcie Jah!
Papirus P52, [11] znany również jako fragment Jana, jest fragmentem kodeksu papirusowego o wymiarach 9 × 6,4 cm. Zawiera on fragmenty Ewangelii św. Jana 18,37–38 (verso) i 18,31–33 (recto). Jest on powszechnie uznawany za najwcześniejszy znany fragment kanonicznego tekstu Nowego Testamentu (ok. 125 r. n.e.) . Niestety, imię Boga nie znajduje się na papierze. W dwóch najstarszych, całkowicie zachowanych Nowych Testamentach, Kodeksie Synajskim (350-400) i Kodeksie Watykańskim (350-400), całkowicie brakuje Tetragramu. Znajduje się tam tylko opis kyrios.
Ukrywanie imienia Boga JHWH sprzyja przeciwnikom żydowskiej wiary w Boga. Łatwiej jest interpretować Trójcę lub wiarę w jedność. Wykorzystują oni tutaj szacunek Żydów dla imienia Boga. Dzięki opisowi imienia Boga JHWH w Starym Testamencie i pojęciu kyrios w Nowym Testamencie pozostaje wiele miejsca na spekulacje. „PAN” JHWH w Starym Testamencie jest zrównoważony przez „Pana” Jezusa w Nowym Testamencie.
Czy imię Boga jest ważne? Jezus nauczył nas modlić się do Ojca w następujący sposób: Niech będzie święte imię Twoje! Imię Boga to JHWH, a nie Ojciec. Ojciec to tytuł. Bóg jest naszym Ojcem poprzez dane nam synostwo. Czy Jezus kiedykolwiek powiedział: „nigdy nie wymawiaj imienia Boga”? Nakaz chrztu w Ewangelii Mateusza 28,19 odbywa się w imię Ojca.
Nikt nigdy nie widział Boga; jedyny Syn, który jest w łonie Ojca, objawił Go. (J 1,18)
„Chcę głosić imię Twoje moim braciom, w środku zgromadzenia będę Cię wysławiał”. (Hbr 2,12)
Tysiącletnie królestwo:
Objawienie imienia Izraelowi staje się celem historii zbawienia, szczególnie w późnoeksilicznej profecji:
W końcu sam JHWH objawi swoje imię całemu światu, tak że zniknie wszelki kult bożków, a wszyscy ludzie uznają Go i będą czcić (Zach 14,9; Iz 45,23).
A gdy przyszli do narodów, dokąd przyszli, tam zbezcześcili moje święte imię... (Ezechiel 36,20)
I ogłoszę moje święte imię pośród mojego ludu Izraela i nie pozwolę więcej zbezcześcić mojego świętego imienia. A narody poznają, że Ja jestem JHWH, Święty w Izraelu. (Ezechiel 39,7)
I umocnię ich w JHWH, i będą chodzić w Jego imieniu, mówi JHWH. (Zachariasz 10,12)
A imię miasta będzie odtąd brzmiało: JHWH tam. (Ezechiel 48,35)
Tora
Wybitny uczony XX wieku, rabin Jehuda Amital, opisuje etykę opartą na Torze w odniesieniu do nie-Żydów, która opiera się na 5 zasadach.
Piąta podstawa:
Uświęcenie imienia i unikanie jego profanacji
Każde niemoralne zachowanie wobec nie-Żyda jest uważane za poważne wykroczenie, ponieważ ignoruje fundamentalne przykazanie Tory: obowiązek uświęcania imienia Boga na świecie (Kidusch Haschem) i nieprofanowania go. [12]
Jak naśladowca Jezusa ma uświęcać imię Boga, skoro większość chrześcijan nie zna tego imienia?
Uwaga końcowa:
W czasach Jezusa i apostołów wierzący znali osobiste imię Boga. To prawdopodobnie rosnący wpływ pogański spowodował, że to święte imię całkowicie zniknęło. Naszym obowiązkiem jest poznać i czcić to osobiste imię Ojca, ponieważ Jezus nam je objawił. Prowadzonych jest wiele dyskusji na temat prawidłowej wymowy imienia Boga JHWH. Istnieją bardziej prawdopodobne i mniej prawdopodobne rekonstrukcje prawidłowej wymowy. Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że nasz Bóg JHWH jest wymieniony 6828 razy w Starym Testamencie i 1 350 razy w Nowym Testamencie, a całe Pismo Święte konfrontuje nas z Bogiem jednopersonowym. Pozostaje mieć nadzieję, że przyszłe wykopaliska w Ziemi Świętej dostarczą dalszych użytecznych wyników. Niech imię Boga będzie wielkie wśród ludzi!
[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Mesha_Stele (moje oznaczenie na trzecim zdjęciu)
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Tetragrammaton
[3] http://de.wikipedia.org/wiki/JHWH
[4] http://en.wikipedia.org/wiki/4Q120
[5] http://en.wikipedia.org/wiki/Tetragrammaton
[6] http://en.wikipedia.org/wiki/Papyrus_Oxyrhynchus_3522 (moje oznaczenie na zdjęciu)
[7] http://www.eliyah.com/yhwhdss.html
[8] http://de.wikipedia.org/wiki/Zwölfprophetenrolle_vom_Nachal_Chever
[9] http://www.deadseascrolls.org.il & http://dss.collections.imj.org. il
[10] http://en.wikipedia.org/wiki/Tetragrammaton#Dead_Sea_Scrolls
[11] http://de.wikipedia.org/wiki/Papyrus_52
[12] Rabbiner Amital, Jehuda (2005): Jewish Values in a changing world. Jersey City; (cyt. za Pester: Ethik im Judentum, s. 181)